Düz bağırsaqda çatlar və ağrılar

Düz bağırsaqda yaranan çat və ağrılar – bu mövzu çoxlarını narahat etsə də, çox az adam açıq danışır. Niyə? Çünki intim bir problemdir, danışmaqdan utanırlar, çəkinirlər. Ancaq ağrının susmağa imkan vermədiyini çox yaxşı bilirəm. Qanlı izlər tualetdə, hər dəfə böyük ehtiyacdan sonra hiss olunan yanıq, kəskin ağrı – bunlar artıq sizi buraya gətirib çıxarıb. Bəlkə də aylar, hətta illərdir bu əzabla yaşayırsınız, müxtəlif “xalq təbabəti” üsulları sınamısınız, özünüzü müalicə etməyə çalışmısınız. Lakin bilməlisiniz ki, düz bağırsaqda çat özü-özünə keçən bir şey deyil. Vəziyyət pisləşir, ağrılar kəskinləşir, fəsadlar yaranır. Vaxt itkisi hər şeyi çətinləşdirir. Bu məsələdə “utanc” deyilən hiss sizin ən böyük düşməninizdir.

Bu gün sizə nə baş verdiyini, niyə təcili olaraq peşəkar köməyə ehtiyacınız olduğunu izah edəcəyəm. Unutmayın ki, müalicəyə nə qədər tez başlasanız, o qədər tez sağalacaq, normal həyatınıza qayıdacaqsınız. Nəticədə isə hər bir proktoloq məhz bu məqsədlə çalışır: sizi bu iztirabdan xilas etmək. Və anal çatların müalicəsi düşündüyünüz qədər qorxulu və ağrılı deyil.

Düz bağırsaqda çat nədir və niyə yaranır?

Anal çat, tibbi dildə desək, arxa keçiddə, yəni anus ətrafındakı dərinin kiçik bir yırtığıdır. Bu, sadə bir kəsik deyil; bu, sinir ucluqlarının və qan damarlarının zədələndiyi həssas bir bölgədə baş verən bir zədədir. Ağrının intensivliyi də məhz bununla əlaqədardır. Hər bağırsaq boşalması zamanı çat daha da açılır, yırtılır və sağalma prosesi dayanmadan pozulur. Bu, daimi bir ağrı, daimi bir narahatçılıq döngəsi yaradır.

Səbəblər? Ən çox yayılmış səbəb qəbizlikdir. Tualetə gedərkən güclü gərginlik, bərk nəcisin keçməsi dərini zədələyir. Lakin bu, tək səbəb deyil. İshal da problem yarada bilər – tez-tez və güclü defekasiya mexaniki travmaya səbəb olur. Hamiləlik və doğuş zamanı artan təzyiq, anal seks, hətta bəzi iltihabi bağırsaq xəstəlikləri də riski artıra bilər. Məsələn, bəzən bizə gələn pasiyentlərin bədənində gizli iltihabi proseslər də aşkar olunur ki, bu da çatlın əmələ gəlməsini sürətləndirir.

İnsanlar tez-tez deyirlər: “Məndə heç vaxt belə problem olmayıb, indi niyə oldu?” Cavab sadədir: orqanizm yaşla dəyişir, həyat tərzi dəyişir, pəhriz dəyişir. Keçmişdə öhdəsindən gəldiyiniz bəzi şeylər indi problemə çevrilə bilər. Hətta adi stress də bağırsaq funksiyasına təsir edərək qəbizliyə səbəb ola bilər.

Simptomlar: nəyə diqqət etməlisiniz?

Ən aydın və əziyyət verən əlamət – ağrı. Bu, böyük ehtiyac zamanı və ondan sonra uzun müddət davam edən kəskin, yandırıcı, kəsici ağrı ola bilər. Bəzi hallarda ağrı o qədər güclü olur ki, insanlar tualetə getməkdən qorxurlar, bu da vəziyyəti daha da pisləşdirən qəbizliyə səbəb olur. Bu, əslində bir “vəhşi dairədir”: qorxu qəbizliyə səbəb olur, qəbizlik isə çatları daha da dərinləşdirir.

İkinci vacib simptom – qanaxma. Tualet kağızında, nəcisin üzərində və ya unitazda parlaq qırmızı qan izləri görə bilərsiniz. Bu qan, adətən, damcı şəklində deyil, sadəcə, izlər şəklində olur. Unutmayın: bağırsaqdan gələn hər hansı bir qanaxma ciddi bir siqnaldır. Bunu heç vaxt görməməzliyə vurmayın! Təkcə çat deyil, daha ciddi xəstəliklərin (məsələn, poliplər, şişlər) əlaməti ola bilər. Təsəvvür edin ki, bu, avtomobilin “check engine” işığı kimidir. Yanıbsa, mütləq ustaya göstərmək lazımdır.

Digər simptomlar: qaşınma, narahatlıq, anal bölgədə yanma hissi, spazm. Bəzən çatın kənarında kiçik bir dəri çıxıntısı da əmələ gələ bilər ki, insanlar onu babasil hesab edirlər. Lakin fərq etməliyik ki, anal çat və babasil fərqli problemlərdir, baxmayaraq ki, bəzən birlikdə rast gəlinirlər.

“Özümü müalicə edərəm” – Niyə bu, ciddi səhvdir?

Bizdə belə bir vərdiş var: ağrı kəsicilərlə doludur apteklər, hamı özünü həkim sayır, amma problemi kökündən həll etmək əvəzinə, üstünə buz qoyuruq. Qonşudan eşitdiyiniz “möcüzəvi” şamlar, internetdən tapdığınız “təbii” reseptlər – bütün bunlar sadəcə vaxt itkisidir. Bəlkə də müvəqqəti rahatlıq verəcək, amma problem qalır, hətta dərinləşir.

Niyə? Çünki siz anal çatın səbəbini aradan qaldırmırsınız. Sadəcə simptomları basdırırsınız. Təsəvvür edin ki, dişiniz ağrıyır, siz isə davamlı ağrıkəsici içirsiniz. Problem hələ də ordadır, infeksiya yayılır, sonda dişinizi itirmək məcburiyyətində qalırsınız. Eyni şey bağırsaq üçün də keçərlidir. Müalicə olunmayan çat xroniki hala keçir. O, dərinləşir, yara kənarları sərtləşir, iltihab yaranır, hətta fistullar (patoloji keçidlər) əmələ gələ bilər. Bu isə artıq daha mürəkkəb və uzunmüddətli müalicə tələb edən vəziyyətdir.

Bəzən insanlar babasil və ya digər bağırsaq xəstəliklərini anal çatla səhv salırlar. Doğru diaqnoz olmadan edilən hər hansı bir müalicə təkcə faydasız deyil, həm də zərərli ola bilər. Aptekdə satılan “babasil” şamları çat üçün işə yaramaya bilər, əksinə, vəziyyəti daha da pisləşdirə bilər.

Proktoloq həkimi nə edir və anal çatların müalicəsi necə aparılır?

İlk addım – düzgün diaqnoz. Proktoloq sizə bir neçə sual verəcək: nə vaxtdan ağrılar var, nə yeyirsiniz, bağırsaq boşalması necə gedir. Sonra vizual müayinə aparılır. Çox vaxt çat artıq görünən olur. Bəzi hallarda barmaq müayinəsi və ya rektoskopiya (kiçik, işıqlı bir boru ilə bağırsağın içini yoxlamaq) tələb oluna bilər. Bu müayinələr qorxulu deyil, tez və adətən ağrısızdır. Həkimin məqsədi sizi incitmək yox, problemi dəqiq müəyyən etməkdir.

Anal çatların müalicəsi iki əsas yolla aparılır: konservativ (cərrahiyyəsiz) və cərrahi.

Konservativ müalicə

• Pəhriz və su rejimi: Əsas məqsəd qəbizliyin qarşısını almaqdır. Lifli qidalar (meyvə, tərəvəz, tam buğda məhsulları), bol su içmək. Bu, nəcisi yumşaldır və defekasiyanı asanlaşdırır. Bu, sadəcə tövsiyə deyil, müalicənin təməlidir.
• Yerli preparatlar: Xüsusi məlhəmlər və şamlar ağrını azaltmaq, iltihabı söndürmək və çatı sağaltmaq üçün istifadə olunur. Onlar qan dövranını yaxşılaşdırır və dərinin bərpasını sürətləndirir. Bu preparatlar həkim təyinatı ilə istifadə edilməlidir, çünki hər çatın özəlliyi var.
• Oturma vannaları: İlıq su ilə qısa oturma vannaları spazmı azaldır, ağrını sakitləşdirir və anal bölgəni təmizləyir.
• Həyat tərzi dəyişiklikləri: Oturaq həyat tərzi bağırsaq hərəkətliliyini yavaşlatır. Mütəmadi fiziki aktivlik, hətta sadə gəzintilər də faydalıdır.

Kəskin çatların əksəriyyəti konservativ müalicə ilə sağalır. Lakin bir şərtlə: müalicəyə vaxtında başlamaq və həkimin göstərişlərinə dəqiq əməl etmək. Yoxsa sadəcə pul və zaman itirmiş olacaqsınız.

Cərrahi müalicə

Əgər çat xroniki hala keçibsə, yəni aylardır sağalmır, dərinləşib və konservativ müalicə effekt vermirsə, o zaman cərrahi müdaxiləyə ehtiyac duyulur. Əməliyyat adətən “lateral sfinkterotomiya” adlanır. Bu zaman anal sfinkterin (əzələnin) kiçik bir hissəsi kəsilir, bu da əzələ spazmını azaldır və çatın sağalmasına şərait yaradır. Qorxulu səslənə bilər, amma əslində bu, çox effektiv və adətən minimal invaziv bir prosedurdur. Müasir tibb sayəsində bu əməliyyatlar çox vaxt ambulator şəraitdə, yerli keyləşdirmə ilə aparılır və sağalma müddəti qısa olur. İnsanlar illərlə əzab çəkib, sonra bir əməliyyatla tamamilə sağaldıqda, “kaş daha tez gələydim” deyirlər. Təsəvvür edin, illərlə çəkdiyiniz ağrı bir neçə günə yox olur.

Qanaxma və ya ağrı ilə nə etməli: təcili tədbirlər

Əgər kəskin ağrı və ya qanaxma ilə üzləşirsinizsə, panikaya düşməyin. İlk növbədə, bağırsağı gərginləşdirməməyə çalışın. İsti, lakin yandırıcı olmayan oturma vannası qısa müddətə rahatlıq verə bilər. Ağrıkəsici istifadə edə bilərsiniz, lakin bu, müvəqqəti tədbirdir. Ən əsası – gecikmədən həkimə müraciət edin.

Bizdə bəzən dövlət xəstəxanalarında növbələr, özəl klinikalarda qiymətlər – bunların hamısı bəhanə ola bilər, amma sağlamlığınız üçün yox. Unutmayın ki, müalicəyə nə qədər tez başlasanız, o qədər az pul və vaxt sərf edəcəksiniz. Xroniki vəziyyətə düşmüş bir çatın müalicəsi həm daha bahalı, həm də daha çətindir.

Qarşısını necə almaq olar?

Ən yaxşı müalicə, təbii ki, profilaktikadır. Anal çatların yaranmasının qarşısını almaq üçün aşağıdakı sadə qaydalara əməl edin:

• Normal bağırsaq hərəkətliliyini qoruyun: Qəbizliyin qarşısını alın. Lifli qidalar yeyin, bol su için. Hər gün eyni vaxtda tualetə getməyə çalışın – orqanizmə bir rejim öyrədin.
• Gərginlikdən qaçın: Tualetdə çox oturmayın, defekasiya zamanı güclü gərginlikdən çəkinin. Əgər nəcis bərkdirsə, zorlamayın.
• Gigiyena: Hər bağırsaq boşalmasından sonra anal bölgəni ilıq su ilə yuyun. Ətirli sabunlardan və sərt tualet kağızlarından çəkinin.
• Aktiv həyat tərzi: Daimi fiziki aktivlik bağırsaqların düzgün işləməsinə kömək edir.

Bu qaydalar sadə görünə bilər, amma onların effektivliyi böyükdür. İnanın mənə, gündəlik vərdişləriniz sağlamlığınızın əsasını təşkil edir.

Son söz: Çəkinməyin, gecikməyin!

Anal bölgədə ağrı və ya qanaxma ilə bağlı hər hansı bir narahatlıq hiss edirsinizsə, bunu gizlətməyin. Utanmaq vaxt itkisinə, vaxt itkisi isə ciddi fəsadlara səbəb olur. Həkimlər hər gün bu cür problemlərlə qarşılaşırlar, bu bizim işimizdir. Sizin üçün intim görünən problem, bizim üçün standart bir tibbi vəziyyətdir. Biz qiymətləndirmirik, biz müalicə edirik.

Sağlamlığınız ən dəyərli sərvətinizdir. Onu qorumaq sizin məsuliyyətinizdir. Əgər şübhələriniz qalıbsa, vəziyyətinizin nə qədər ciddi olduğunu bilmirsinizsə, hər hansı bir narahatlıq varsa, daha gec olmadan mütəxəssisə müraciət edin.

Proktoloqa yazılın.