Qrip və fəsadlar

Qrip. Sadəcə bir az qızdırma, boğaz ağrısı və zəiflik? Çoxları belə düşünür. Amma bu, böyük səhvdir. Hər il bu xəstəlik səbəbindən minlərlə insan ciddi problemlərlə üzləşir, bəzən hətta həyatını itirir. Bizim cəmiyyətdə “özbaşına keçib gedər” və ya “bir çay içərəm, düzələrəm” kimi fikirlər geniş yayılıb. Qrip sadə soyuqdəymə deyil. O, orqanizmə ciddi zərər vura biləcək, fəsadlara yol açan bir infeksiyadır. Ona görə də qrip müalicəsi məsələsinə çox ciddi yanaşmaq lazımdır.

Qrip, yəni qrip virusunun törətdiyi kəskin respirator virus infeksiyası, bədənin müxtəlif hissələrinə təsir edir. O, tək nəfəs yollarını deyil, bütün orqanizmi zəiflədir. Virus bədənə daxil olduqdan sonra sürətlə çoxalır və toksinləri qana buraxır. Bu da şiddətli zəiflik, yüksək hərarət, əzələ ağrıları kimi əlamətlərə səbəb olur. Adi soyuqdəymə ilə qripi qarışdırmaq təhlükəlidir. Soyuqdəymə adətən yavaş-yavaş başlayır, qrip isə bir anda, “gözlənilmədən” vurur.

Qrip nədir və niyə belə təhlükəlidir?

Qrip bir virus xəstəliyidir. Fərqli qrip virusu ştammları var və onlar hər il mutasiya edir, yəni dəyişir. Bu səbəbdən bir il keçirdiyiniz qrip, sizi növbəti ilin fərqli ştammından qorumur. Simptomlar adətən qəfil başlayır: yüksək hərarət (38.5-40 dərəcəyə qədər), titrəmə, baş ağrısı, əzələ və oynaq ağrıları, güclü zəiflik, quru öskürək, boğaz ağrısı və bəzən burun axması. Bu əlamətlər adi soyuqdəymədən daha kəskin və ağrılı olur. Amma qripi təhlükəli edən tək bu əlamətlər deyil, əsas təhlükə onun fəsadlarındadır.

Niyə qripi laqeyd yanaşmaq olmaz? Bizim ölkədə rast gəlinən səhvlər

Azərbaycanda qripə qarşı yanaşma bəzən həqiqətən narahatedicidir. Çoxları özünü xəstə hiss edən kimi ilk növbədə dərman qutusuna, ya da tanış əczaçının məsləhətinə qaçır. Ən böyük səhvlərdən biri isə qrip virus infeksiyası olduğu halda, antibiotik qəbul etməkdir. Unutmayın: antibiotiklər viruslara təsir etmir! Onlar yalnız bakterial infeksiyaları müalicə edir. Qrip zamanı antibiotik içmək nəinki faydasızdır, həm də orqanizmə zərər verir, faydalı bağırsaq mikroflorasını məhv edir və antibiotiklərə qarşı müqavimət yaradır. Gələcəkdə həqiqətən lazım olanda, onlar işə yaramaya bilər. Bu, sadəcə özünüzə pislik etməkdir.

Başqa bir yayılmış problem – “bir az ayaq üstə keçirib”, işə getmək, uşağı məktəbə göndərmək. Bu zaman siz həm özünüzün sağalmasını ləngidirsiniz, həm də ətrafınızdakı insanları yoluxdurursunuz. Qrip virusu çox sürətlə yayılır və xəstəliyin ilk günlərində insan ən yoluxucu olur. Təəssüf ki, bəzi insanlar tibb müəssisələrinə getməkdən çəkinir, vaxt itkisi və ya digər səbəblərdən evdə “müalicə olunmağa” üstünlük verirlər. Bəzi hallarda xəstəlik daha da pisləşəndə həkimə müraciət edirlər ki, bu da müalicəni çətinləşdirir və fəsad riskini artırır. Qripin müalicəsi zamanı vaxtında və düzgün addımlar atmaq həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Qripin Fəsadları: Gözlənilməz Təhlükələr

Qripin ən böyük təhlükəsi onun törətdiyi fəsadlardır. Bunlar adətən virus bədəni zəiflətdikdən sonra ortaya çıxan ağırlaşmalardır. Bəzən fəsadlar xəstəliyin özündən daha təhlükəli olur və ölümlə nəticələnə bilər. Ən çox rast gəlinən fəsadlara diqqət edin:

• Sətəlcəm (pnevmoniya): Bu, qripin ən ciddi və ölümcül fəsadlarından biridir. O, həm birbaşa virusun özü tərəfindən, həm də zəifləmiş orqanizmə daxil olan bakteriyalar tərəfindən törədilə bilər. Simptomları arasında güclü öskürək, tənəffüs çətinliyi, sinədə ağrı, yüksək hərarət yer alır. Bu vəziyyət təcili tibbi müdaxilə tələb edir.
• Bronxit: Nəfəs borusunun iltihabı. Öskürək daha quru və kəskin olur, bəzən nəfəs daralması ilə müşayiət olunur.
• Sinusit, otit (orta qulaq iltihabı): Viruslar və ya bakteriyalar burun boşluqlarına və qulağa keçərək iltihaba səbəb ola bilər. Şiddətli baş ağrısı, qulaqda ağrı, eşitmə zəifliyi bu fəsadların əlamətidir.
• Miokardit: Ürək əzələsinin iltihabı. Bu fəsad çox təhlükəlidir və uzun müddət əlamətsiz qala bilər, lakin gələcəkdə ürək çatışmazlığına səbəb ola bilər. Yüngül fiziki yüklənmədə nəfəs darlığı, ürək döyüntüsünün pozulması miokarditdən xəbər verə bilər.
• Meningit və ensefalit: Beyin və onun qişalarının iltihabı. Bu, nadir, lakin həyatı təhlükəli fəsadlardır. Şiddətli baş ağrısı, boyun əzələlərinin sərtləşməsi, huşun pozulması kimi əlamətlərlə özünü göstərir.
• Xroniki xəstəliklərin ağırlaşması: Şəkərli diabet, astma, ürək-damar xəstəlikləri və digər xroniki patologiyası olan insanlar üçün qrip xüsusilə təhlükəlidir. O, əsas xəstəliyin gedişatını pisləşdirə, kritik vəziyyətə gətirib çıxara bilər. Hipertoniya və ya diabet kimi xroniki xəstəliklər dərmanların dozasını dəyişdirir. Bu, sadəcə bir kağız deyil, sizin həyatınızdır.

Risk qrupuna körpələr, yaşlı insanlar (65 yaşdan yuxarı), hamilə qadınlar, xroniki xəstəlikləri olanlar və immun sistemi zəif olan şəxslər daxildir. Bu qruplardan olan insanlar qripə yoluxduqda fəsadların yaranma ehtimalı qat-qat artır. Buna görə də onların vəziyyətinə xüsusi diqqət yetirmək vacibdir.

Nə vaxt həkimə müraciət etməliyəm?

Qrip əlamətləri göründüyü ilk gündən həkimə müraciət etmək vacibdir. Amma aşağıdakı hallarda təcili tibbi yardım çağırmalısınız:

• Tənəffüs çətinliyi, nəfəs darlığı və ya sinədə ağrı.
• Dodaqların və ya dərinin göyərməsi.
• Huşun bulanması, huşunu itirmə, sayıqlama.
• Qəfil başgicəllənmə.
• Şiddətli, davamlı qusma.
• Uşaqlarda: yemək və içməkdən imtina, yuxululuq, ətrafdakılara reaksiya verməmək.
• Hərarətin düşməməsi və ya düşüb yenidən qalxması.

Bu əlamətlər ciddi fəsadların başlanğıcı ola bilər. Gecikmə ölümlə nəticələnə bilər. Özünüzü təhlükəyə atmayın. Həkim çağırmaqdan çəkinməyin.

Qrip müalicəsi: Düzgün Yanaşma

Qripin düzgün müalicəsi simptomların yüngülləşdirilməsinə və fəsadların qarşısının alınmasına yönəldilmişdir. Əsas prinsiplər bunlardır:

• Yataq rejimi: Xəstəliyin ilk günlərində yataq rejimi mütləqdir. Bu, bədənin enerji sərfiyyatını azaldır və immunitet sisteminin virusla mübarizəsinə kömək edir.
• Bol maye qəbulu: Qızdırma zamanı bədən çox maye itirir. Su, bitki çayları, meyvə şirələri (təbii, şəkərsiz) orqanizmi detoksifikasiya etməyə kömək edir.
• Qızdırmasalıcı dərmanlar: Həkim təyinatı ilə parasetamol və ya ibuprofen tərkibli preparatlar istifadə edilə bilər. Unutmayın, qızdırma bədənin virusla mübarizə üsuludur, ona görə də 38 dərəcədən aşağı temperaturu həmişə salmağa çalışmaq lazım deyil.
• Antiviral dərmanlar: Qripə qarşı xüsusi antiviral dərmanlar mövcuddur. Lakin onlar yalnız xəstəliyin ilk 48 saatında təsirli olur və yalnız həkim tərəfindən təyin edilməlidir. Özbaşına qəbulu yolverilməzdir.
• Antibiotiklər: Bir daha təkrar edirəm: Qrip zamanı antibiotiklər qəbul etmək olmaz! Onlar yalnız bakterial fəsadlar (məsələn, bakterial sətəlcəm) yarandıqda və yalnız həkim təyin etdikdə istifadə olunur.

Ev şəraitində müalicə olarkən, otağı tez-tez havalandırın, nəmləndirici istifadə edin. Hava təmiz və nəm olmalıdır. Bu, tənəffüs yollarının selikli qişalarını qorumağa kömək edir və virusun yayılmasını azaldır.

Profilaktika: Qripdən Qorunma Yolları

Qripdən qorunmanın ən effektiv yolu peyvənddir. Hər il yeni qrip peyvəndi hazırlanır, çünki virus ştammları dəyişir. Risk qrupuna daxil olan şəxslər üçün peyvənd xüsusilə tövsiyə olunur. Bundan əlavə, gigiyena qaydalarına riayət etmək vacibdir:

• Əlləri tez-tez sabunla yumaq.
• Üzə toxunmaqdan çəkinmək (gözlər, burun, ağız).
• Xəstə insanlarla təmasdan qaçmaq.
• İmun sistemi gücləndirmək üçün sağlam həyat tərzi sürmək: düzgün qidalanma, fiziki aktivlik, kifayət qədər yuxu.

Qrip sadə bir xəstəlik deyil. O, ciddi fəsadlara səbəb ola bilər. Özünüzün və yaxınlarınızın sağlamlığına laqeyd yanaşmayın. Sağalmaq üçün qızıl qayda budur: xəstəliyin ilk əlamətlərində, heç bir gecikmə olmadan, doğru məsləhət almaq üçün. Unutmayın, internetdə oxuduğunuz hər şey və ya dostunuzun tövsiyə etdiyi dərman sizin üçün uyğun olmaya bilər. Sağlamlıq təcrübə və dərin bilik tələb edir. Əgər şübhələriniz varsa, daha yaxşı olar ki, əvvəlcədən ehtiyatınızı görün və sualınızı verin. Həkimə müraciət edin.