Ginekoloqda planlı müayinələr

Ginekoloqa yalnız bir problem yarananda, ağrı olanda, narahatçılıq başlayanda getmək düzgün deyil. Bu, geniş yayılmış bir yanlış təsəvvürdür. Həqiqət budur ki, sizin bədəniniz – mürəkkəb bir mexanizmdir və tez-tez hər hansı bir nasazlıq haqqında siqnal vermədən işləyir. Qadın sağlamlığının bir çox ciddi problemləri heç bir simptom vermədən inkişaf edir. Bu səbəbdən də ginekoloji profilaktika – xəstəliklərin qarşısını almaq üçün ən vacib addımdır.

Azərbaycanda qadınların çoxu ginekoloqa yalnız ailə qurarkən, hamilə qalmaq istəyəndə və ya artıq ciddi bir narahatçılıq yarananda gedir. Bəziləri dövlət xəstəxanalarında növbələrdən, bəziləri isə “həkim mənə nə deyər” qorxusundan çəkinir. Amma unutmayın: bu, sizin sağlamlığınızdır, qonşunun və ya rəfiqənin məsləhəti ilə yola vermək olmaz. Biz, həkimlər, sizi məhkum etmək üçün deyil, kömək etmək üçün varıq. Erkən diaqnoz həyat xilas edir.

Ginekoloqa planlı müayinələr niyə vacibdir?

Bu sualın cavabı sadədir: sağlamlığınızı nəzarətdə saxlamaq üçün. Bir çox qadın xəstəliyi – məsələn, uşaqlıq boynu xərçəngi, yumurtalıq kistaları, bəzi infeksiyalar – ilkin mərhələlərdə heç bir ağrıya, narahatlığa səbəb olmur. Əksəriyyət özünü yaxşı hiss edir, “nəyim var ki, gedim?” deyə düşünür. Ancaq problem böyüyəndə, artıq müalicə daha çətin, bəzən isə gec olur.

Profilaktik müayinələr sizin gələcəyinizi qoruyur. Onlar kiçik bir problemin böyük bir bəlaya çevrilməsinin qarşısını alır. Sadə bir yoxlama bəzən uzun illər davam edən müalicədən və ya həyatı təhdid edən vəziyyətlərdən qoruya bilər. Bu, sizin bədəninizə göstərdiyiniz diqqət və özünüzə qarşı məsuliyyətli münasibətdir.

Ginekoloji müayinə nələri əhatə edir?

Bir çox qadın ginekoloq müayinəsini stressli və utandırıcı bir prosedur hesab edir. Lakin bu, normal bir tibbi prosedurdur və sizin sağlamlığınız üçün zəruridir. Müayinə adətən bir neçə mərhələdən ibarət olur:

• Söhbət və Anamnez (tibb tarixi)

  Həkimlə səmimi söhbət çox vacibdir. Menstruasiya dövrünüz, keçirdiyiniz xəstəliklər, hamiləliklər, istifadə etdiyiniz dərmanlar, ailədəki xəstəliklər – bütün bu məlumatlar həkimə sizin sağlamlığınız haqqında tam təsəvvür yaratmağa kömək edir. Utanmayın, hər şeyi dəqiqliklə danışın. Bəzən xırda görünən bir detal, diaqnoz üçün həlledici ola bilər.

• Xarici müayinə

  Həkim qarın nahiyəsinə və xarici cinsiyyət orqanlarına baxış keçirir, palpasiya edir. Bu, hər hansı görünən dəyişiklikləri, şişkinliyi və ya ağrı nöqtələrini aşkar etməyə imkan verir.

• Ayna ilə müayinə

  Bu, uşaqlıq yoluna və uşaqlıq boynuna baxış deməkdir. Müayinə zamanı həkim uşaqlıq boynunun və uşaqlıq yolunun selikli qişasının vəziyyətini qiymətləndirir. Bu mərhələdə Pap test (smear) üçün nümunə götürülür.

• Bimanual müayinə (iki əllə müayinə)

  Həkim bir əli ilə qarın nahiyəsini, digər əli ilə isə uşaqlıq yolundan daxili orqanları (uşaqlıq, yumurtalıqlar) yoxlayır. Bu, orqanların ölçüsünü, formasını, vəziyyətini və hər hansı bir şişkinliyi və ya kisti aşkar etməyə kömək edir.

Pap test (Uşaqlıq boynu sürgü analizi) – Həyatınızı xilas edən test

Bu test ən vacib profilaktik müayinələrdən biridir və uşaqlıq boynu xərçənginin erkən mərhələdə aşkarlanması üçün istifadə olunur. Azərbaycanda qadınların uşaqlıq boynu xərçəngindən ölümləri hələ də yüksəkdir, halbuki bu xərçəng növü tamamilə qarşısı alına bilən və müalicə olunan bir xəstəlikdir, əgər erkən aşkar edilərsə.

Pap test zamanı uşaqlıq boynundan hüceyrə nümunələri götürülür və laboratoriyada mikroskop altında yoxlanılır. Bu test xərçəng öncəsi dəyişiklikləri (displaziya) və ya xərçəng hüceyrələrini aşkar edə bilər. Nəticə normal çıxsa da, bu, hər şeyin qaydasında olduğunu göstərir. Qorxulu bir şey aşkar edilərsə, bu, erkən müalicəyə başlamaq üçün bir şansdır. Unutmayın, bu test ağrısızdır və cəmi bir neçə dəqiqə çəkir, amma onun faydası ölçüyəgəlməzdir.

USM (Ultrasəs Müayinəsi) – Daxili orqanlara bir pəncərə

Ultrasəs müayinəsi daxili cinsiyyət orqanlarını (uşaqlıq, yumurtalıqlar, uşaqlıq boruları) detallı şəkildə görməyə imkan verir. Bu, kistaları, miomaları, polipləri və digər patologiyaları aşkar etmək üçün əvəzsiz bir vasitədir. USM adətən vaginal yolla (transvaginal) və ya qarın üzərindən (transabdominal) aparılır. Bu, ağrısız və zərərsiz bir prosedurdur.

Həkim profilaktik müayinə zamanı USM-i lazım bildiyi halda təyin edə bilər, məsələn, müayinə zamanı şübhəli bir tapıntı olarsa, menstruasiya pozğunluqları, qarın ağrıları və ya hamiləlik planlaşdırarkən. Hər il rutin olaraq USM olunmaq mütləq deyil, amma həkiminiz məsləhət görərsə, bu, əlavə bir qoruyucu addımdır.

Qadınların tez-tez verdiyi suallar və doğru cavablar

Bir çox qadın ginekoloji müayinələrlə bağlı müəyyən şübhələrə və ya yanlış məlumatlara sahibdir. Gəlin bəzi əsas məqamlara aydınlıq gətirək:

“Özümü yaxşı hiss edirəm, ginekoloji profilaktika mənə niyə lazımdır?”

Bu, ən təhlükəli illüziyalardan biridir. Bir çox ciddi xəstəlik, o cümlədən onkoloji xəstəliklər, inkişafının ilkin mərhələlərində heç bir simptom vermir. Siz özünüzü əla hiss edə bilərsiniz, lakin bədəninizdə artıq dəyişikliklər başlamış ola bilər. Profilaktik müayinə məhz bu səssiz dəyişiklikləri erkən aşkar etmək üçündür. Erkən diaqnoz müalicəni asanlaşdırır və sağalma şansını kəskin artırır.

“Ginekoloqa getməkdən utanıram / çəkinirəm.”

Bu hiss normaldır, lakin sizin sağlamlığınız utancdan daha vacibdir. Həkimlər bu cür hallara öyrəşmiş peşəkarlardır. Onların işi sizin sağlamlığınıza kömək etməkdir, sizi mühakimə etmək deyil. Sizə rahatlıq verəcək bir həkim tapmaq vacibdir. Bəzən qadınlar həkimə son ana qədər getmək istəmirlər, xalq təbabətinə üz tuturlar. Sonra isə gecikmiş hallarla qarşılaşırıq. Bu, yanlış yanaşmadır. Sağlamlığınızda riskə getməyin.

“Hər il ginekoloqa getməliyəmmi?”

Əksər hallarda, bəli. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının və bir çox tibbi cəmiyyətin tövsiyələrinə görə, 18 yaşdan yuxarı və ya cinsi həyata başlayan hər bir qadın ildə bir dəfə ginekoloqun müayinəsindən keçməlidir. Bu, baza profilaktikasıdır. Bəzi hallarda, məsələn, risk faktorları (ailədə xərçəng halları), xroniki xəstəliklər və ya müəyyən şikayətlər varsa, həkim daha tez-tez müayinə tövsiyə edə bilər. Hər şey fərdi yanaşmadan asılıdır.

“Hamiləlik planlaşdırıram, ginekoloqa nə zaman getməliyəm?”

Hamiləlik planlaşdırmadan ən azı 3-6 ay əvvəl ginekoloqa müraciət etmək məsləhətdir. Bu, hamiləlik öncəsi müayinə adlanır (prekonsepsiya müayinəsi). Bu müayinə zamanı həkim sizin ümumi sağlamlığınızı, potensial risk faktorlarını qiymətləndirir, lazım olan analizləri (qan, sidik, infeksiyalar üçün testlər) təyin edir. Bu, həm sizin, həm də gələcək körpənizin sağlamlığı üçün çox vacibdir.

Müayinəyə necə hazırlaşmalı?

Ginekoloqa getməzdən əvvəl bəzi sadə qaydalara əməl etmək müayinənin daha effektiv və dəqiq nəticələr verməsini təmin edir:

• Cinsi əlaqədən çəkinin: Müayinədən ən azı 24-48 saat əvvəl cinsi əlaqədə olmaqdan çəkinin.
• Vaginal duşdan imtina edin: Müayinədən ən azı 48 saat əvvəl vaginal duş qəbul etməyin, həmçinin tamponlardan, vaginal kremlərdən və şamlardan istifadə etməyin. Bu, testlərin nəticələrini təhrif edə bilər.
• Menstruasiya dövrünüzü nəzərə alın: Pap test adətən menstruasiya dövrü bitdikdən bir neçə gün sonra aparılır. Müayinə üçün ən yaxşı vaxt adətən dövrün 10-20-ci günləridir.
• Şikayətlərinizi qeyd edin: Əgər hər hansı bir narahatlığınız, şikayətiniz varsa, onları yazaraq həkimə təqdim edin. Bu, heç nəyi unutmamağınıza kömək edəcək.

Unutmayın, ginekoloji profilaktika sizin həyatınızın ayrılmaz hissəsi olmalıdır. Özünüzə diqqət etmək zəiflik deyil, məsuliyyət və gücdür. Sizin sağlamlığınız hər şeydən önəmlidir. Əgər bu məqalədən sonra hələ də ağlınızda suallar varsa və ya sadəcə yoxlamadan keçməyin vaxtı çatdığını düşünürsünüzsə, bunu təxirə salmayın.

Özünüzə investisiya edin, sağlamlığınıza önəm verin. Vaxtında qəbul edilən qərar böyük problemlərin qarşısını alır.

Profilaktik qəbula yazılın.