Prostatit: ilk əlamətlər

Kişilər arasında bəzi mövzular həmişə “kişi söhbəti” kimi qəbul olunur, danışmaqdan utanılır. Söhbət öz sağlamlığımızdan gedəndə, xüsusən də kişilərə aid spesifik problemlərdən, adətən susuruq. Amma sağlamlıq, xüsusən də prostat vəzi problemləri, utanılacaq mövzu deyil, əksinə, ciddiyə alınmalı bir siqnaldır. Bu gün birbaşa, açıq danışacağıq. Bəs bu siqnal özünü necə büruzə verir? Prostatit simptomları nələrdir və nə vaxt mütləq uroloq qəbuluna yazılmaq lazımdır? Unutmayın ki, vaxtında həkimə müraciət etmək, çox ciddi fəsadların qarşısını alır.

Prostatit nədir? Sadə dildə izah edək.

Prostatit – kişilərdə rast gəlinən, prostat vəzinin iltihabıdır. Prostat vəzi sidik kisəsinin altında yerləşən və sidik kanalını əhatə edən kiçik, qoz böyüklüyündə bir orqandır. Onun əsas funksiyalarından biri spermanın tərkib hissəsi olan maye istehsal etməkdir. Bu vəzin iltihabı çox fərqli səbəblərdən yarana bilər: infeksiyalar (bakterial prostatit), travmalar, oturaq həyat tərzi, hipotermiya (donma), stress və ya hətta bəzi autoimmun xəstəliklər. Prostatit həm kəskin, həm də xroniki formada inkişaf edə bilər. Kəskin forma adətən qəfil başlayır və simptomları daha aydın görünür. Xroniki forma isə illər boyu davam edə bilər, simptomlar daha yüngül, lakin daimi olur, dövri olaraq kəskinləşir.

Çox vaxt kişilər, xüsusən də 30 yaşdan yuxarı olanlar, ilk simptomları hiss etdikdə “öz-özünə keçər” deyib gözləyirlər. Bəzən də qonşudan, dostdan eşitdikləri müalicə üsullarını sınayırlar. Təcrübə göstərir ki, bu yanaşma həmişə səhvdir. Çünki iltihab öz-özünə keçmir, sadəcə gizlənir və daha dərin problemlərə yol açır. Unutmayın: özünüzü müalicə etmək, vəziyyəti daha da ağırlaşdıra bilər.

Prostatit simptomları: Nəyə diqqət etməli?

Əgər yaşınız 30-dan yuxarıdırsa və bədəninizdə bu cür dəyişiklikləri hiss etməyə başlamısınızsa, diqqətli olun. Vaxtında aşkar edilən prostatit tam müalicə oluna bilər. Məhz bu səbəbdən, vaxtında diaqnoz və müalicəyə başlamaq üçün ilk əlamətləri bilmək həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Sidik yollarında yaranan problemlər

Bu, prostatitin ən klassik əlamətlərindən biridir. Prostat vəzi sidik kanalını əhatə etdiyi üçün onun iltihabı sidik axınına birbaşa təsir edir.

• Tez-tez sidiyə getmə, xüsusən gecələr (nokturiya): Gündüz normal sayılan miqdardan daha çox sidiyə getmə istəyi yaranır, gecələr isə yatmaq çətinləşir, çünki sidik kisəsi təkrar-təkrar “boşalmağı” tələb edir. Bu, sadəcə narahatlıq deyil, həm də yuxusuzluğa səbəb olur, nəticədə ümumi yorğunluq yaranır.
• Sidiyin çətin gəlməsi, zəif axın, damcı-damcı: Sidiyə çıxmaq üçün güc tətbiq etməli olursunuz. Sidik axını zəifləyir, kəsilir və ya sonunda damcı-damcı tökülür. Bu, sidik kanalının iltihablı vəzi tərəfindən sıxıldığını göstərir.
• Sidiyə çıxarkən ağrı və ya yanma hissi: Sidik kanalında iltihab prosesi olduqda ağrı və ya xoşagəlməz yanma hissi normaldır. Bu, sadəcə diskomfort deyil, həm də infeksiyanın aktiv olduğunu göstərə bilər.
• Sidik kisəsini tam boşaltmamaq hissi: Sidiyə çıxdıqdan sonra belə, sidik kisəsinin tam boşalmadığı, hələ də sidik qaldığı hissi yaranır. Bu, prostatitin xarakterik əlamətidir və sidik kisəsində qalıq sidiyin yığılmasına səbəb ola bilər ki, bu da infeksiya riskini artırır.

Ağrı sindromu

Prostatit təkcə sidik yollarında problem yaratmır, həm də bədənin müxtəlif nahiyələrində ağrılarla özünü göstərir. Bu ağrılar daimi, küt və ya kəskin ola bilər.

• Qasıq nahiyəsində ağrı: Perineum adlanan bu bölgə (anus və xayaların arası) prostat vəzinə yaxın yerləşir. Prostatitin iltihabı bu bölgədə daimi narahatlığa və ağrıya səbəb ola bilər.
• Cinsiyyət orqanlarında ağrı: Xayalarda, penisdə ağrı və ya narahatlıq hissi yarana bilər. Bu, bəzən digər xəstəliklərlə qarışdırıla bilər, lakin prostatitin bir əlaməti ola bilər.
• Bel nahiyəsində ağrı: Prostatitin yayılması bəzən bel nahiyəsində, aşağı arxa hissədə küt ağrılara səbəb olur. Bu, xüsusilə uzun müddət oturduqdan sonra hiss olunur.
• Qarnın aşağı hissəsində ağrı: Sidik kisəsinin üzərində və ya qarnın aşağı hissəsində hiss edilən ağrılar da prostatitlə əlaqəli ola bilər.
• Oturarkən artan ağrı: Oturma vəziyyəti prostat vəzinə təzyiq edir, bu da iltihablı vəzidə ağrını gücləndirir. Ofis işçiləri və ya uzun müddət sükan arxasında olanlar bunu daha tez hiss edə bilər.

Cinsi funksiyada dəyişikliklər

Prostat vəzi cinsi funksiyalarda mühüm rol oynadığı üçün onun iltihabı intim həyata da təsir edir.

• Ereksiya problemləri: Ereksiyanın zəifləməsi, tam olmaması və ya davamlılığının azalması. Bu, psixoloji gərginliyə də səbəb olur.
• Ağrılı eyakulyasiya (boşalma): Boşalma zamanı ağrı, yanma və ya diskomfort hissi yaranır. Bu, kişiləri cinsi əlaqədən çəkindirə bilər.
• Libidonun azalması: Cinsi istəyin azalması, apatiya və ya laqeydlik hissi.
• Cinsi əlaqə zamanı diskomfort: Hər hansı bir formada cinsi əlaqə zamanı narahatlıq, ağrı və ya xoşagəlməz hisslər.

Ümumi əlamətlər (kəskin formada)

Kəskin prostatit adətən daha kəskin və sistemli əlamətlərlə müşayiət olunur. Bunlar tez-tez infeksiya ilə bağlı olur.

• Hərarət və titreme: Bədən temperaturunun yüksəlməsi (38-39°C və daha yuxarı) və titreme. Bu, bədəndə iltihablı bir prosesin aktiv olduğunu göstərir.
• Yorğunluq, ümumi zəiflik: Bədən infeksiya ilə mübarizə apararkən enerji səviyyəsi azalır, bu da ümumi zəifliyə və daimi yorğunluğa səbəb olur.
• Əzələ və oynaq ağrıları: Qripə bənzər əzələ və oynaq ağrıları kəskin prostatitin əlavə əlamətləri ola bilər.

Niyə bu simptomlara ciddi yanaşmaq vacibdir?

Bu əlamətləri yox saymaq, ağrıya dözmək bizdə adət halını alıb. Adətən kişilər özünü qəhrəman sayır, “mən dözərəm” deyir. Amma bu qəhrəmanlıq deyil, sağlamlığa qarşı laqeydlikdir. Təxirə salınmış müalicənin fəsadları ilkin narahatlıqdan qat-qat böyükdür.

Prostatit vaxtında müalicə edilmədikdə xroniki formaya keçir. Xroniki prostatit uzun illər davam edir, dövri olaraq kəskinləşir və insanın həyat keyfiyyətini ciddi şəkildə pisləşdirir. Daimi ağrılar, cinsi disfunksiya, yuxu pozğunluğu stressə, depressiyaya, iş qabiliyyətinin azalmasına gətirib çıxarır.

Həmçinin, iltihab prosesi orqanizmin digər hissələrinə yayıla bilər. Prostatitin ağırlaşması sistit (sidik kisəsi iltihabı), epididimit (xayanın artımının iltihabı) və hətta prostat vəzinin absesi kimi ciddi fəsadlara səbəb ola bilər. Sonsuzluq riski də artır, çünki prostat mayesinin keyfiyyəti spermanın hərəkətliliyinə və canlılığına təsir edir.

Bizdə çox vaxt dövlət xəstəxanalarında növbələr, özəl klinikaların qiymətləri və ya sadəcə həkimə getmə qorxusu insanları çəkindirir. Bəziləri isə “ayıbdır” deyib, problemini heç kimə demir. Lakin bu, sizin sağlamlığınızdır. Bu, şəxsi həyatınıza, ailənizə, işinizə təsir edir. Sizə kəskin ağrılar verən, yuxusuzluğa səbəb olan, intim həyatınızı pozan bir problemə “ayıbdır” demək, özünüzə qarşı ən böyük ədalətsizlikdir.

Yanlış yollar: Nə etməməlisiniz?

Bəzilərimiz xəstəlikdən danışmaqdansa, özümüzü “müalicə etməyə” çalışırıq. İnternetdə oxuduğumuz məlumatlar, qonşudan eşitdiyimiz dərmanlar, aptekdəki satıcının “məsləhətləri” – bütün bunlar yanlış yoldur. Prostatit hər adamda fərqli səbəblərdən yaranır və hər orqanizmin ona reaksiyası fərqlidir. Birinə kömək edən dərman digərinə zərər verə bilər.

Məsələn, antibiotikləri özbaşına qəbul etmək. Əgər prostatit bakterial deyilsə, antibiotiklər heç bir kömək etməyəcək, əksinə, bağırsaq mikroflorasını pozacaq və orqanizmin müqavimətini azaldacaq. Bitki çayları, “möcüzəli” məlhəmlər və digər alternativ müalicə üsulları isə əsas müalicənin yerini tuta bilməz, sadəcə simptomları müvəqqəti olaraq yüngülləşdirə bilər ki, bu da sizə yalançı ümid verir və real müalicədən uzaqlaşdırır.

Bu, həm zaman itkisi, həm də vəziyyəti daha da pisləşdirməkdir. Unutmayın ki, prostatit diaqnozu və müalicəsi mütəxəssis – uroloq tərəfindən aparılmalıdır. Yalnız o, sizin vəziyyətinizi dəyərləndirə, lazımi analizləri təyin edə və effektiv müalicə planı hazırlaya bilər.

Uroloqa getməkdən qorxmayın.

Uroloqa getmək bəzi kişilər üçün utancverici və ya qorxulu görünə bilər. Lakin bu, adi tibbi prosedurdur və sizin sağlamlığınız üçün zəruridir. Həkim sizə hörmətlə yanaşacaq və probleminizi tam məxfilik şəraitində həll edəcək.

Müayinə zamanı nə gözləməlisiniz? Uroloq əvvəlcə şikayətlərinizi dinləyəcək. Sonra, böyük ehtimalla, rektal barmaq müayinəsi aparacaq. Bəli, xoşagəlməz bir prosedur ola bilər, amma vəzin vəziyyətini ilkin olaraq dəyərləndirmək üçün zəruridir. Bundan əlavə, qan və sidik analizləri, prostat vəzinin USM (ultrasəs müayinəsi) təyin ediləcək. Bəzən daha dəqiq diaqnoz üçün əlavə testlərə ehtiyac duyulur. Bu müayinələr “prostatit simptomları” haqqında dolğun məlumat verir və uroloq üçün müalicə planını hazırlamaq üçün baza rolunu oynayır.

Erkən diaqnoz və müalicə, prostatitin xroniki formaya keçməsinin qarşısını alır, fəsadların yaranma riskini azaldır və sizə tam sağlam həyat keyfiyyətini qaytarır. Unutmayın ki, tibb inkişaf edib, müasir müalicə üsulları prostatitdən tamamilə qurtulmağa imkan verir.

Sağlam həyat tərzi və profilaktika

Müalicə ilə yanaşı, sağlam həyat tərzi də prostatitlə mübarizədə və onun profilaktikasında mühüm rol oynayır. Oturaq həyat tərzindən uzaq durmaq, müntəzəm fiziki aktivlik (qaçış, üzgüçülük, gəzinti), balanslı qidalanma, alkoqol və siqaretdən imtina etmək – bütün bunlar prostat vəzinin sağlamlığını qorumağa kömək edir. Xüsusilə də çox oturmalı işlərdə çalışan kişilər, hər saatdan bir yerlərindən qalxıb bir neçə dəqiqə gəzməlidirlər. Bədənin donmasından, xüsusən də ayaqların və qasıq nahiyəsinin soyuqdan qorunması da vacibdir.

Əgər yuxarıda sadalanan ən azı bir neçə “prostatit simptomları” sizdə müşahidə olunursa, heç nəyi təxirə salmayın. Problemi danmaq və ya onu özünüz həll etməyə çalışmaq, heç bir halda doğru yol deyil. Sizin sağlamlığınız sizin məsuliyyətinizdir. Gecikməyin.

Uroloqa müraciət edin.