Narkozun təhlükəsizliyi

Narkozdan qorxursunuz? Yaxşı. Bu, normaldır. Hər kəs bədəninin idarəsinin başqasının əlinə keçməsindən narahat olur. Hətta ən cəsur insan belə, bilmədiyi bir proses qarşısında bir anlıq tərəddüd yaşaya bilər. Bu qorxu ilə gələn bütün suallarınız cavabsız qalmamalıdır. Bizim işimiz sizi sakitləşdirmək deyil, hər şeyi olduğu kimi, açıq şəkildə izah etməkdir.

Əməliyyat öncəsi pasiyentlər üçün narkoz haqqında eşidilən hər sözdə bir narahatlıq gizlənir. “Ayılmayacam”, “çox zərərlidir”, “yaddaşıma təsir edər”. Bu mifləri bir kənara qoyaq. Müasir tibb inkişaf edib. Bugünkü narkoz, keçmişdəkindən qat-qat təhlükəsizdir, amma bu təhlükəsizlik boş yerə gəlmir. Bu, sizin hazırlığınızdan, bizim peşəkarlığımızdan və ən əsası – hər kəsin məsuliyyətindən asılıdır. Məhz buna görə də anestezioloq məsləhəti əməliyyatdan əvvəl ən vacib addımlardan biridir.

Narkoz Nədir Və Necə İşləyir?

Gəlin aydınlaşdıraq: Narkoz yuxu deyil. Bu, sizin beyninizin fəaliyyətini müvəqqəti olaraq dəyişdirən, ağrını bloklayan və əzələləri rahatlaşdıran idarəolunan bir vəziyyətdir. Məqsəd – sizin heç bir ağrı hiss etmədən, stress yaşamadan əməliyyatın icrasına imkan yaratmaqdır. Üç əsas növü var:

• Ümumi narkoz: Bütün bədəniniz yuxuya gedir. Bilincinizi itirirsiniz, ağrı hiss etmirsiniz, əməliyyat bitənə qədər heç nə xatırlamırsınız. Ən çox qorxu yaradan budur. Amma eyni zamanda, ən çox nəzarət olunanıdır.
• Regional narkoz: Bədəninizin müəyyən bir hissəsi keyidilir. Məsələn, onurğa beyninə edilən inyeksiya ilə beldən aşağı hissənin ağrı hissi bloklanır. Siz oyaq qala bilərsiniz, ya da sakitləşdirici verilə bilər.
• Lokal narkoz: Yalnız kiçik bir sahə keyidilir. Diş çəkdirmək, kiçik tikişlər qoymaq kimi prosedurlarda istifadə olunur. Burada qorxuya yer yoxdur.

Əsas narahatlıq ümumi narkozla bağlıdır. Təcrübə göstərir ki, müasir dərmanlar və avadanlıqlar sayəsində narkozun tətbiqi tamamilə təhlükəsizdir. Hər bir dərman dozası sizin çəkinizə, yaşınıza, ümumi sağlamlıq vəziyyətinizə görə dəqiq hesablanır. Biz bunu hər gün edirik. Peşəkar yanaşma təhlükəsizliyin əsasıdır.

Narkozdan Qorxmaq Haqlıdırmı? Gerçəklər və Miflər

Kimsə deyir: “Narkozdan sonra yaddaşım zəifləyib”. Digəri iddia edir: “Narkozdan ayılmayacam”. Bütün bunlar, sadəcə, köhnə stereotiplər və əsassız qorxulardır. Əməliyyat öncəsi pasiyentlər bu kimi sözlərə tez inanır, çünki bilinməyən şey insanda həmişə narahatlıq yaradır.

Əslində, müasir narkoz dərmanlarının bədəndən çıxarılması qısa müddətdə baş verir. Əməliyyatdan sonra yaranan yaddaş zəifliyi, əksər hallarda, əməliyyatın özü ilə, xəstəxanada yatmaqla, stresslə və ya əsas xəstəliyin özü ilə bağlı olur. Narkozun birbaşa buna səbəb olması çox nadir hallarda rast gəlinir. Ayılmamaq qorxusuna gəlincə, bu, demək olar ki, sıfıra enib. Hər şey davamlı nəzarət altındadır. Biz heç vaxt sizi nəzarətsiz qoymuruq.

Amma gəlin tam səmimi olaq: risklər sıfır deyil. Hər tibbi prosedurun, hətta ən kiçiyinin belə, öz riski var. Narkozla bağlı risklər isə əsasən iki amildən qaynaqlanır: sizin sağlamlıq vəziyyətiniz və bizim biliklərimiz. İkinci amilə biz cavabdehik, ilk amil isə sizdən asılıdır. Təəssüf ki, bəzən xəstələrimiz xəstəliyin son mərhələsinə qədər evdə “xalq təbabəti” ilə müalicə olunduqdan, ya da illər boyu müayinədən keçmədikdən sonra gəlirlər. Bütün bunlar riski artırır.

Anestezioloq məsləhəti: Sizin Rolunuz – Təhlükəsizliyin Açarı

Əməliyyatın uğurlu olması üçün bizə hər şeyi dəqiqliklə bilmək lazımdır. Anestezioloqla görüş sadəcə bir formal prosedur deyil. Bu, sizin üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Gizlətdiyiniz hər kiçik məlumat sonradan böyük problemə çevrilə bilər.

Nəyi mütləq bizə deməlisiniz?

• Bütün xəstəlikləriniz: Hipertoniya, diabet, ürək xəstəlikləri, astma, allergiya. Bu, sadəcə bir kağız parçası deyil. Bu məlumat dərman dozalarını, narkozun növünü, hətta əməliyyatın vaxtını belə dəyişir. Sizin bir xəstəliyiniz, bizim üçün bütün planı dəyişə biləcək vacib bir faktordur.
• Qəbul etdiyiniz dərmanlar: Hər şey! Qan durulaşdırıcılar, vitaminlər, əlavələr, hətta bitki çayları. Bəzi “ziyansız” otlar narkoz dərmanları ilə qarşılıqlı təsirə girərək ciddi ağırlaşmalara səbəb ola bilər.
• Allergiyalar: Hər hansı bir dərmana, qidaya, materiala qarşı. Bu, çox vacibdir. Kiçik bir allergiya belə, kritik vəziyyət yarada bilər.
• Keçmiş narkoz təcrübələriniz: Əgər əvvəllər narkoz almışdınızsa və hər hansı bir xoşagəlməz təcrübəniz (qusma, uzun müddət ayılmamaq, baş ağrısı) olmuşdusa, mütləq deyin. Biz bu məlumatı nəzərə alaraq planı dəyişəcəyik.

Hazırlıq Prosesinin Ciddiliyi

Bir çox insan hazırlıq qaydalarını formal hesab edir. “Sabah əməliyyatdır, bu gün axşam bir siqaret çəksəm nə olar ki?”. Olur. Çox şey olur.

• Siqaret və spirtli içkilər: Siqaret çəkmək əməliyyatdan əvvəl ağırlaşmalara birbaşa yoldur. Həkiminizə yalan deməyin. Spirt də eynilə təhlükəlidir. Bu vərdişlər ağciyərlərinizə və qan damarlarınıza ziyan vurur, narkozdan sonra ağciyər iltihabı riskini artırır, qan laxtalanma sistemini pozur. Əməliyyatdan ən az 2-4 həftə əvvəl onlardan imtina edin. Əgər edə bilmirsinizsə, dürüst olun, biz də riski qiymətləndirək.
• Ac qalmaq: Əməliyyatdan əvvəl təyin olunan saatdan sonra heç nə yeməyin, hətta su belə içməyin. Boş mədə qaydası əməliyyat zamanı qusma və nəfəs yollarına mədə tərkibinin keçməsi riskini aradan qaldırır. Bu, həyat təhlükəsi yarada bilər. Bir stəkan su belə bütün planı alt-üst edə bilər.
• Makiyaj, bəzək əşyaları: Əməliyyatdan əvvəl hər şeyi çıxarın. Üzük, sırğa, bəzək əşyaları, linzalar, diş protezləri… Bunlar prosedur zamanı problemlər yarada bilər. Hətta makiyaj belə dərinin rəngini dəyişərək monitorinq cihazlarının düzgün işləməsinə mane olur.

Unutmayın, bu qaydalar sizin təhlükəsizliyiniz üçündür. Siz onlara əməl etdikcə, bizim işimiz daha asan və sizin riskiniz daha az olur.

Narkozun Təhlükəsizliyi Əməliyyat Otağında

Siz əməliyyat otağına daxil olanda, biz artıq hazır oluruq. Müasir tibb mərkəzlərindəki avadanlıqlar – EKG, qan təzyiqinin, oksigen doygunluğunun, ürək ritminin, hətta beyin aktivliyinin belə davamlı izlənməsini təmin edir. Hər dəyişiklik dərhal qeydə alınır və cavab verilir.

Sizin anestezioloqunuz, əməliyyat boyunca yanınızda olan şəxsdir. Biz nəfəs borusunu yerləşdiririk, dərmanları tətbiq edirik, bədən funksiyalarınızı saniyəbəsaniyə izləyirik. Sizin üçün əməliyyat, sadəcə, yuxuya getmək və ayılmaqdır. Bizim üçün isə bu, hər an diqqət və sürətli qərar qəbul etmək deməkdir.

Əməliyyat bitdikdən sonra siz ayılma otağına aparılırsınız. Burada da nəzarət davam edir. Bəzi xəstələr yüngül ürəkbulanma, baş ağrısı, boğazda qıcıqlanma hiss edə bilər. Bunlar normal reaksiyalardır və adətən qısa müddət sonra keçib gedir. Biz bu əlamətləri yüngülləşdirmək üçün lazım olan dərmanları veririk.

Kimlər Risk Qrupunda Sayılır?

Bəzi xəstələrdə narkozun riski digərlərindən bir qədər yüksək ola bilər:

• Yaşlı pasiyentlər: Orqan sistemləri daha həssasdır, xroniki xəstəliklər daha çoxdur. Amma bu, o demək deyil ki, onlara narkoz verilə bilməz. Sadəcə, daha diqqətli qiymətləndirmə və fərdi yanaşma tələb olunur.
• Kiçik yaşlı uşaqlar: Onların bədən sistemləri yetkin deyil. Dozalar, dərman seçimi və nəzarət xüsusi bilik və təcrübə tələb edir.
• Artıq çəkili pasiyentlər: Nəfəs yolları problemləri, ürək-damar xəstəlikləri riski daha yüksəkdir. Narkozun idarə edilməsi çətinləşə bilər.
• Xroniki xəstəlikləri olanlar: Ürək çatışmazlığı, ağır diabet, böyrək və ya qaraciyər xəstəlikləri olanlar. Onların vəziyyəti narkozdan əvvəl stabilləşdirilməlidir.
• Təcili əməliyyatlar: Hazırlıq üçün vaxt az olduğu üçün risk bir qədər yüksək ola bilər. Amma hədəf yenə də təhlükəsizliyi maksimum dərəcədə təmin etməkdir.

Risk qrupunda olmaq, təhlükəsiz narkozun mümkün olmadığı anlamına gəlmir. Bu, sadəcə, bizdən daha dərin araşdırma, daha dəqiq planlaşdırma və bəzən əlavə müayinələr tələb edir.

Son Söz: Şəffaflıq və Etibar

Sizinlə aramızda etibar olmalıdır. Biz sizin həyatınıza cavabdehlik daşıyırıq. Siz isə bizə düzgün məlumat verməklə bu məsuliyyəti bölüşürsünüz. Heç bir sual axmaq deyil. Hər narahatlığınız haqqında soruşun. Çəkinməyin. Bəlkə də bir sualınızla bizim bir qərarımızı dəyişəcəksiniz, bu da sizin xeyrinizə olacaq. Bizim məqsədimiz sizə əməliyyatdan sonra sağlamlığınızı geri qaytarmaq üçün maksimum təhlükəsiz şərait yaratmaqdır.

Əgər narkozla bağlı hər hansı bir narahatlığınız, ya da cavabını tapa bilmədiyiniz suallarınız varsa, bunları özünüzdə saxlamayın. Əməliyyatdan əvvəl hər şeyi aydınlaşdırmaq, sonra peşman olmaqdan qat-qat yaxşıdır. Bu, sizin sağlamlığınız, sizin həyatınızdır. Bizimlə açıq danışın. Əgər şübhələr qalıbsa, əvvəlcədən soruşmaq daha yaxşıdır. Konsultasiya alın.