Böyrək xəstəlikləri: ilk simptomlar

B枚yr蓹kl蓹r b蓹d蓹nimizin 蓹n s蓹ssiz q蓹hr蓹manlar谋d谋r. Onlar dayanmadan, 艧ikay蓹t etm蓹d蓹n i艧l蓹yir, qan谋 t蓹mizl蓹yir, z蓹r蓹rli madd蓹l蓹ri xaric edir, su-duz balans谋n谋 t蓹nziml蓹yir, t蓹zyiqi sabit saxlay谋r, h蓹tta qan yaranmas谋nda bel蓹 rol oynay谋r. 脟ox vaxt biz onlar谋n varl谋臒谋n谋 unuduruq, ta ki bir problem yaranana q蓹d蓹r. V蓹 o zaman i艧l蓹r m眉r蓹kk蓹bl蓹艧蓹 bil蓹r. B枚yr蓹k x蓹st蓹likl蓹ri sinsi inki艧af edir, b蓹z蓹n ill蓹rl蓹 枚z眉n眉 b眉ruz蓹 vermir. M蓹hz buna g枚r蓹 d蓹 ilk simptomlar谋 bilm蓹k v蓹 vaxt谋nda bir nefroloqa m眉raci蓹t etm蓹k h蓹yati 蓹h蓹miyy蓹t k蓹sb edir. Gecikm蓹yin. S枚hb蓹t sizin sa臒laml谋臒谋n谋zdan gedir. 陌nsanlar ad蓹t蓹n a臒r谋 ba艧layanda h蓹kim蓹 眉z tuturlar. Amma b枚yr蓹kl蓹r 莽ox vaxt a臒r谋m谋r, sad蓹c蓹 i艧ini g枚rm蓹yi dayand谋r谋r. Bu is蓹 daha qorxuludur.

B枚yr蓹k X蓹st蓹likl蓹rinin 陌lk Siqnallar谋: N蓹y蓹 Diqq蓹t Etm蓹li?

G蓹lin, b枚yr蓹kl蓹rin b蓹d蓹niniz蓹 g枚nd蓹rdiyi vacib mesajlara birlikd蓹 n蓹z蓹r salaq. Bu simptomlar h蓹r zaman b枚yr蓹k problemi dem蓹k olmasa da, onlar谋 g枚rm蓹zd蓹n g蓹lm蓹k olmaz. Onlar bir n枚v x蓹b蓹rdarl谋q i艧ar蓹l蓹ridir. B蓹z蓹n insanlarda “枚z眉 ke莽蓹r” d眉艧眉nc蓹si, ya da h蓹kim蓹 getm蓹kd蓹n 莽蓹kinm蓹k kimi hallar m眉艧ahid蓹 olunur. B蓹zil蓹ri yax谋nl谋qdak谋 d枚vl蓹t poliklinikalar谋na getm蓹y蓹 t蓹nb蓹llik edir, n枚vb蓹d蓹n qa莽谋r, ya da “tan谋艧” axtar谋r. Amma sa臒laml谋臒谋n谋z risk alt谋nda olanda bu kimi x谋rda narahatl谋qlar he莽 n蓹dir. Unutmay谋n, bu, sizin sa臒laml谋臒谋n谋zd谋r, d枚vl蓹t s蓹hiyy蓹sinin n枚vb蓹 c蓹dv蓹li yox.

1. 艦i艧kinlik (脰deml蓹r): Niy蓹 T蓹hl眉k蓹lidir?

茝g蓹r ayaqlar谋n谋z, topuqlar谋n谋z, 蓹ll蓹riniz v蓹 ya 眉z眉n眉z 艧i艧m蓹y蓹 ba艧lay谋rsa, x眉sus蓹n d蓹 s蓹h蓹rl蓹r g枚z qapaqlar谋n谋zda, ax艧amlar is蓹 ayaqlar谋n谋zda bu 艧i艧kinlik daha qabar谋q olursa, diqq蓹tli olun. B枚yr蓹kl蓹r su v蓹 natriumu b蓹d蓹nd蓹n d眉zg眉n xaric ed蓹 bilm蓹y蓹nd蓹, bu maye toxumalarda y谋臒谋l谋r v蓹 枚deml蓹r蓹 s蓹b蓹b olur. 脟ox vaxt insanlar bunu yor臒unlu臒a, uzun m眉dd蓹t ayaq 眉st蓹 durma臒a, ya da sad蓹c蓹 “bir az k枚k蓹lm蓹y蓹” yozurlar. Amma bu, b枚yr蓹kl蓹rin art谋q d眉zg眉n i艧l蓹m蓹diyinin ilk ciddi 蓹lam蓹ti ola bil蓹r. 茝linizl蓹 basd谋qda 莽uxur yaran谋b qal谋rsa, bu, “pittinq” 枚demdir v蓹 ad蓹t蓹n maye y谋臒谋lmas谋n谋 g枚st蓹rir.

2. Sidik 陌frazat谋nda D蓹yi艧iklikl蓹r: T蓹bi蓹t 脟a臒谋r谋艧谋

• Tez-tez Sidiy蓹 Getm蓹: X眉susil蓹 gec蓹l蓹r yuxudan oyan谋b sidiy蓹 getm蓹 tezliyi art谋rsa. Bu, “nokturiya” adlan谋r v蓹 b枚yr蓹kl蓹rin konsentrasiya qabiliyy蓹tinin pozulmas谋 il蓹 蓹laq蓹li ola bil蓹r.
• Sidiyin R蓹ngi v蓹 Konsistensiyas谋: Sidik qaranl谋qla艧谋rsa, q谋rm谋z谋mt谋l v蓹 ya 莽蓹hray谋 r蓹ng al谋rsa (bu, qan ola bil蓹r), yaxud k枚p眉kl蓹nirs蓹 (z眉lal谋n g枚st蓹ricisidir), d蓹rhal h蓹kim蓹 m眉raci蓹t edin. K枚p眉kl眉 sidik z眉lal itkisinin 蓹lam蓹ti ola bil蓹r ki, bu da b枚yr蓹kl蓹rin filtr funksiyas谋n谋n pozuldu臒unu g枚st蓹rir.
• Sidiyin Azalmas谋 v蓹 ya 脟oxalmas谋: Normaldan az v蓹 ya 莽ox sidiy蓹 getm蓹k d蓹 narahatl谋q do臒urmal谋d谋r. B蓹z蓹n insanlar g眉n 蓹rzind蓹 莽ox az sidiy蓹 莽谋x谋rlar, b蓹z蓹n is蓹 蓹ksin蓹, normadan qat-qat 莽ox. H蓹r iki halda da b枚yr蓹k funksiyalar谋nda poz臒unluqdan 艧眉bh蓹l蓹nm蓹k olar.
• A臒r谋l谋 Sidiy蓹 Getm蓹: Yanma hissi v蓹 ya a臒r谋 il蓹 sidiy蓹 getm蓹 infeksiya 蓹lam蓹ti ola bil蓹r ki, bu da b枚yr蓹kl蓹r蓹 yay谋la bil蓹r.

3. Yor臒unluq v蓹 脺mumi Z蓹iflik: Sad蓹c蓹 Yor臒unluq deyil

Siz kifay蓹t q蓹d蓹r yat谋rs谋n谋z, amma yen蓹 d蓹 g眉n boyu yor臒unluq hiss edirsiniz? Enerjiniz yoxdur, adi i艧l蓹r bel蓹 siz蓹 莽蓹tin g蓹lir? Bu, b枚yr蓹k x蓹st蓹likl蓹rinin 眉mumi simptomlar谋ndan biridir. B枚yr蓹kl蓹r d眉zg眉n i艧l蓹m蓹y蓹nd蓹, qanda toksinl蓹r y谋臒谋l谋r v蓹 bu da sizi yata臒a s谋r谋yan yor臒unluq, hals谋zl谋q v蓹 konsentrasiya probleml蓹rin蓹 s蓹b蓹b olur. Bundan 蓹lav蓹, b枚yr蓹kl蓹r eritropoetin adl谋 hormon istehsal edir ki, bu hormon q谋rm谋z谋 qan h眉ceyr蓹l蓹rinin yaranmas谋 眉莽眉n vacibdir. B枚yr蓹k funksiyas谋 pozulanda bu hormonun istehsal谋 azal谋r, n蓹tic蓹d蓹 anemiya yaran谋r ki, bu da 枚z n枚vb蓹sind蓹 yor臒unlu臒a s蓹b蓹b olur. 脟oxlar谋 bunu “sad蓹c蓹 i艧 stresidir” deyib 眉st眉nd蓹n ke莽ir. Amma b蓹d蓹niniz siz蓹 ba艧qa bir 艧ey dem蓹k ist蓹yir.

4. Bel A臒r谋lar谋: H蓹r A臒r谋 Eyni deyil

A艧a臒谋 bel nahiy蓹sind蓹, ad蓹t蓹n qab谋r臒alar谋n alt谋nda, yanlarda hiss olunan a臒r谋 b枚yr蓹k probleml蓹rinin 蓹lam蓹ti ola bil蓹r. Bu a臒r谋 b蓹z蓹n k眉t, b蓹z蓹n is蓹 k蓹skin ola bil蓹r v蓹 qas谋q nahiy蓹sin蓹 yay谋la bil蓹r. Bir 莽oxlar谋 bu a臒r谋n谋 sad蓹c蓹 “radikulit” v蓹 ya “soyuqlam谋艧am” deyib xalq t蓹bab蓹ti 眉sullar谋 il蓹 m眉alic蓹 etm蓹y蓹 莽al谋艧谋rlar. Xalq aras谋nda deyirl蓹r ki, “b枚yr蓹yimi soyuqlam谋艧am”, amma bu, 莽ox vaxt yaln谋z bir s蓹b蓹b ola bil蓹r. B枚yr蓹k da艧lar谋, infeksiyalar, b枚yr蓹k iltihab谋 (pielonefrit) v蓹 dig蓹r b枚yr蓹k x蓹st蓹likl蓹ri bu c眉r a臒r谋lara s蓹b蓹b ola bil蓹r. 茝g蓹r a臒r谋 q谋zd谋rma, titr蓹m蓹 v蓹 ya sidik ifrazat谋nda d蓹yi艧iklikl蓹rl蓹 m眉艧ayi蓹t olunursa, bu, daha ciddi bir v蓹ziyy蓹t蓹 i艧ar蓹dir.

5. D蓹ri Probleml蓹ri: Qa艧谋nma, Quruluq, Sol臒unluq

B枚yr蓹kl蓹r d眉zg眉n i艧l蓹m蓹y蓹nd蓹, b蓹d蓹nd蓹 toksinl蓹r y谋臒谋l谋r v蓹 bu da d蓹rid蓹 qa艧谋nmaya, qurulu臒a, q谋zart谋ya s蓹b蓹b ola bil蓹r. B蓹z蓹n d蓹ri sol臒un g枚r眉n蓹 bil蓹r, bu da anemiyan谋n 蓹lam蓹tidir. Bu simptomlar谋 sad蓹c蓹 “d蓹ri x蓹st蓹liyi” hesab edib dermatoloqa m眉raci蓹t etm蓹zd蓹n 蓹vv蓹l, b枚yr蓹kl蓹rinizin nec蓹 i艧l蓹diyini yoxlamaq vacibdir. B蓹d蓹nd蓹 toplanan z蓹r蓹rli madd蓹l蓹r d蓹rinin s蓹thind蓹 xaric olma臒a 莽al谋艧araq, sizi narahat ed蓹n qa艧谋nma hissi yarad谋r. Bu, sad蓹 bir allergiya deyil, daxili bir siqnald谋r.

6. Y眉ks蓹k Qan T蓹zyiqi (Hipertoniya): 陌ki T蓹r蓹fli Problem

Y眉ks蓹k qan t蓹zyiqi h蓹m b枚yr蓹k x蓹st蓹likl蓹rinin s蓹b蓹bi, h蓹m d蓹 n蓹tic蓹si ola bil蓹r. B枚yr蓹kl蓹r d眉zg眉n i艧l蓹m蓹y蓹nd蓹, b蓹d蓹nin su v蓹 duz balans谋n谋 t蓹nziml蓹y蓹 bilmir, bu da t蓹zyiqin y眉ks蓹lm蓹sin蓹 g蓹tirib 莽谋xar谋r. Dig蓹r t蓹r蓹fd蓹n, uzun m眉dd蓹t y眉ks蓹k qan t蓹zyiqi d蓹 b枚yr蓹kl蓹r蓹 z蓹r蓹r ver蓹 bil蓹r. 茝g蓹r t蓹zyiqiniz stabil 艧蓹kild蓹 y眉ks蓹kdirs蓹 v蓹 d蓹rmanlarla bel蓹 莽蓹tin t蓹nziml蓹nirs蓹, b枚yr蓹kl蓹rinizi yoxlatmaq m眉tl蓹qdir. Bu, “sad蓹c蓹 ya艧la ba臒l谋d谋r” deyil, b枚yr蓹kl蓹rinizin k枚m蓹k ist蓹yidir.

7. 脺r蓹kbulanma, Qusma v蓹 陌艧tahs谋zl谋q: Gecikmi艧 Siqnallar

B蓹d蓹nd蓹 z蓹r蓹rli madd蓹l蓹rin (toksinl蓹rin) toplanmas谋 眉r蓹kbulanma, qusma v蓹 i艧tahs谋zl谋臒a s蓹b蓹b ola bil蓹r. Bu, ad蓹t蓹n b枚yr蓹k x蓹st蓹likl蓹rinin daha ir蓹lil蓹mi艧 m蓹rh蓹l蓹l蓹rind蓹 m眉艧ahid蓹 olunur. A臒谋zda xo艧ag蓹lm蓹z, metal dad谋, 莽蓹ki itkisi d蓹 bu simptomlara qo艧ula bil蓹r. Bu 蓹lam蓹tl蓹r g枚r眉n蓹nd蓹, v蓹ziyy蓹t art谋q ciddil蓹艧mi艧 dem蓹kdir v蓹 d蓹rhal h蓹kim蓹 m眉raci蓹t etm蓹k laz谋md谋r. Bu m蓹rh蓹l蓹d蓹 “枚z眉 ke莽蓹r” dem蓹k, h蓹yat谋n谋za ciddi t蓹hl眉k蓹 yaratmaq dem蓹kdir.

8. 茝z蓹l蓹 Kramplar谋 v蓹 Soyu臒a Qar艧谋 H蓹ssasl谋q

B枚yr蓹kl蓹r elektrolitl蓹rin (kalium, natrium, kalsium) balans谋n谋 t蓹nziml蓹yir. Bu balans pozulduqda, 蓹z蓹l蓹 kramplar谋, x眉susil蓹 d蓹 ayaqlarda gec蓹 kramplar谋 ba艧 ver蓹 bil蓹r. B蓹d蓹nin temperatur t蓹nziml蓹nm蓹sin蓹 d蓹 t蓹sir ed蓹r蓹k, insan谋 soyu臒a qar艧谋 daha h蓹ssas ed蓹 bil蓹r. H蓹r k蓹s soyu臒u sevm蓹z, amma b蓹d蓹ninizin ad蓹t蓹n oldu臒undan daha 莽ox 眉艧眉m蓹si d蓹 bir siqnald谋r.

Niy蓹 Gecikm蓹k Olmaz? Nefroloq N蓹 脺莽眉n Vacibdir?

G枚rd眉y眉n眉z kimi, b枚yr蓹k x蓹st蓹likl蓹rinin 蓹lam蓹tl蓹ri 莽ox vaxt 眉mumi v蓹 qeyri-spesifik ola bil蓹r. Onlar ba艧qa x蓹st蓹likl蓹r蓹 d蓹 yozula bil蓹r. M蓹hz buna g枚r蓹 d蓹, bu simptomlardan h蓹r hans谋 birini v蓹 ya bir ne莽蓹sini m眉艧ahid蓹 edirsinizs蓹, 枚z眉n眉z眉 diaqnoz etm蓹y蓹 莽al谋艧may谋n. Bu, riskli yoldur. El aras谋nda “h蓹kim h蓹kimdir, amma m蓹n 枚z眉m眉 yax艧谋 tan谋y谋ram” deyimi geni艧 yay谋l谋b. Amma bu, b枚yr蓹kl蓹r蓹 aid deyil.

B枚yr蓹k x蓹st蓹likl蓹ri erk蓹n m蓹rh蓹l蓹d蓹 diaqnoz edildikd蓹, onlar谋n inki艧af谋n谋n qar艧谋s谋n谋 almaq, h蓹tta m眉alic蓹 etm蓹k daha asand谋r. Gecikmi艧 hallarda m眉alic蓹 daha 莽蓹tinl蓹艧ir, bahala艧谋r v蓹 daha invaziv prosedurlar (dializ, b枚yr蓹k transplantasiyas谋) t蓹l蓹b oluna bil蓹r. Bizd蓹 bel蓹 bir fikir var ki, “d蓹rman at谋m ke莽蓹r”, amma b枚yr蓹kl蓹rl蓹 zarafat etm蓹k olmaz. D眉zg眉n diaqnoz qoymaq v蓹 effektiv m眉alic蓹 plan谋 haz谋rlamaq yaln谋z t蓹cr眉b蓹li bir m眉t蓹x蓹ssisin i艧idir.

Nefroloq b枚yr蓹k x蓹st蓹likl蓹rinin diaqnostikas谋 v蓹 m眉alic蓹si il蓹 m蓹艧臒ul olan bir h蓹kimdir. O, sizin 艧ikay蓹tl蓹rinizi dinl蓹y蓹c蓹k, fiziki m眉ayin蓹 aparacaq, z蓹ruri laboratoriya (qan v蓹 sidik analizi) v蓹 instrumental (ultras蓹s m眉ayin蓹si) diaqnostik 眉sullar t蓹yin ed蓹c蓹k. Bu analizi sad蓹c蓹 bir “formal” yoxlama kimi q蓹bul etm蓹yin. Bu, sizin b蓹d蓹ninizin daxili x蓹rit蓹sidir. N蓹tic蓹l蓹r蓹 蓹sas蓹n, b枚yr蓹k funksiyalar谋n谋z谋 qiym蓹tl蓹ndir蓹c蓹k v蓹 uy臒un m眉alic蓹ni t蓹yin ed蓹c蓹k. Yaln谋z m眉t蓹x蓹ssis sizin v蓹ziyy蓹tinizin n蓹 q蓹d蓹r ciddi oldu臒unu v蓹 n蓹 edilm蓹li oldu臒unu d蓹qiq dey蓹 bil蓹r.

Sizin b蓹d蓹niniz siz蓹 siqnal verir. Onu g枚zard谋 etm蓹k olmaz. Unutmay谋n, sa臒laml谋q m蓹s蓹l蓹sind蓹 “b蓹lk蓹” yoxdur, “h蓹r 艧ey yax艧谋 olacaq” dem蓹k kifay蓹t deyil. 茝g蓹r sadalanan simptomlardan birini v蓹 ya bir ne莽蓹sini m眉艧ahid蓹 edirsinizs蓹, 艧眉bh蓹l蓹rinizi gecikdirm蓹yin. Sad蓹 bir m眉ayin蓹 h蓹yat谋n谋z谋 xilas ed蓹 bil蓹r. Vaxt itirm蓹d蓹n nefroloqa yaz谋l谋n.