2-ci tip diabetdə pəhriz

Diabet diaqnozu bir çoxları üçün cümlə kimi səslənir. Qorxu, çaşqınlıq, nə edəcəyini bilməmək… Bəlkə də qulağınıza “şəkər xəstəliyi varsa, şirin yemək olmaz” deyiblər. Bu, sadəcə səthin cızılmasıdır. Həqiqət budur ki,

diabet qidalanması

ətrafında o qədər çox mif və yanlış informasiya var ki, insanı başdan ayağa çaşdırmaq olar.

Mən illərdir bu xəstəliklə mübarizə aparan insanların hekayələrini eşitmişəm. Özlərini “az şəkər yeyirəm” deyib rahatlatmaq istəyənlər, “evdə hazırlanıbsa ziyansızdır” düşünənlər, ya da hətta “filan otu içdim, şəkərim düşdü” iddialarına inananlar. Bunlar xətadır. Diabet bir oyun deyil, bədəninizlə ciddi söhbətdir. Və bu söhbətdə qidalanma dili baş rolu oynayır.

Əgər ikinci tip diabetiniz varsa, unutmayın: bu, dünyanızın sonu deyil. Bu, yeni bir başlanğıcdır. Qidalanma vərdişlərinizi tamamilə yenidən düşünməlisiniz. Bu prosesdə peşəkar bir

dietoloq

ilə işləmək sizin ən yaxşı silahınızdır. Nəyin necə olduğunu başa düşməsəniz, atdığınız hər addım səhv ola bilər.

Diabet və Qidalanma: Mətbəxdəki Əsl Düşmənlər

Bədəniniz qanıdakı şəkəri (qlükozanı) idarə etməkdə çətinlik çəkir. Bu qlükozanın əsas mənbəyi isə yediyiniz qidalardır. Sadə karbohidratlar (şəkər, ağ un məhsulları) qanda şəkəri tez qaldırır. Bəs mürəkkəb karbohidratlar, zülallar, yağlar? Onların da rolu var. Hər şeyi qadağan etmək çıxış yolu deyil, bu, uzunmüddətli davam etməyən bir mübarizədir.

Ailə süfrələrimiz zəngindir. Plou, dolmanı, qutabı, ləvəngi sevirik. Və düzünü desək, bəziləri düşünür ki, “bir az yesəm nə olar ki?”. Olur. Hər kiçik “nə olar ki?” bədəninizdə böyük bir narahatlıq yaradır. Çünki diabet, sərhədlərini bilməyən, güzəşti sevməyən bir düşməndir.

Yeməklə bağlı Ən Böyük Yanlış Anlayışlar

• “Şirin çay içmirəmsə, şəkər yeməmiş sayılıram.” Bu, qat-qat yanlışdır. Çayınıza şəkər atmasanız belə, plovun düyüsü, çörək, kartof, makaron – bunların hamısı bədəndə şəkərə çevrilir. Nəticə eynidir: qan şəkəri yüksəlir.
• “Ac qalmaq daha yaxşıdır.” Qətiyyən. Uzun müddət ac qalmaq, sonra birdən-birə çox yemək, qan şəkərinin kəskin şəkildə qalxmasına və enməsinə səbəb olur ki, bu da bədən üçün stressdir. Həkimin dediyindən fərqli qidalanma planı tətbiq etmək ciddi fəsadlara yol açır.
• “Xalq təbabəti ilə sağalmaq olar.” Əfsuslar olsun ki, kənddə eşitdiyiniz nənə reseptləri, dost məsləhətləri və ya internetdə oxuduğunuz “möcüzəvi” qarışıqlar diabeti müalicə etmir. Onlar sizin qiymətli vaxtınızı alır və vəziyyətinizi daha da pisləşdirə bilər. Bu tip yanaşmalar, çox vaxt, xəstənin xəstəxanaya daha ağır vəziyyətdə gəlməsinə səbəb olur.
• “Dərmanımı içirəmsə, hər şeyi yeyə bilərəm.” Bu, özünüzə qarşı ən böyük xəyanətdir. Dərmanlar qidalanma planınızı tamamlayır, onu əvəz etmir. Dərmanınız müəyyən miqdar şəkərlə mübarizə aparmaq üçün nəzərdə tutulub. Siz isə ona daha çox yük yükləyirsiniz. Nəticədə ya dərmanın dozası artırılmalı olur, ya da fəsadlar yaranır.

Nə Yeməli, Nəyi Məhdudlaşdırmalı?

Diabetik

diabet qidalanması

qadağal siyahısı deyil, ağıllı seçimlər siyahısıdır. Burada əsas məqsəd qan şəkərini sabit saxlamaqdır. Mürəkkəb karbohidratlara, keyfiyyətli zülallara və sağlam yağlara üstünlük verməlisiniz.

Əsas Məhsullar:

• Tərəvəzlər: Rəngli tərəvəzlər (brokoli, ispanaq, xiyar, pomidor, bibər, kələm) qidanızın əsasını təşkil etməlidir. Onlar liflə zəngindir, toxluq hissi verir və qan şəkərini yavaş-yavaş artırır. Qızartmadan uzaq durun, buxarda bişirin, sobada bişirin, ya da çiy yeyin.
• Zülallar: Yağsız toyuq əti, balıq (xüsusilə somon, forel, sardina), yumurta, az yağlı süd məhsulları (pendir, qatıq) qidalanmanızın vacib hissəsidir. Zülallar toxluq verir və əzələ kütləsini qoruyur.
• Mürəkkəb Karbohidratlar: Tam buğda çörəyi, yulaf əzməsi, bulqur, qırmızı mərcimək, noxud kimi qidalar. Onları ölçü ilə yemək vacibdir. Məsələn, ağ çörək əvəzinə tam buğda çörəyinin kiçik bir dilimi. Plovu qəbul etməlisinizsə, düyünün miqdarını azaldın, bol ət və tərəvəz əlavə edin.
• Sağlam Yağlar: Zeytun yağı, avokado, qoz, fındıq, badam. Bunlar ürək sağlamlığı üçün faydalıdır, amma kaloriləri yüksək olduğu üçün miqdarına diqqət edin. Bir ovuc qoz və ya 1-2 çay qaşığı zeytun yağı kifayətdir.
• Meyvələr: Meyvələr vitaminlərlə zəngin olsa da, şəkər də ehtiva edir. Ona görə də miqdarına diqqət etmək lazımdır. Giləmeyvələr (çiyələk, moruq), alma, portağal daha yaxşı seçimlərdir. Şirələr yox, bütöv meyvələr yeyin, çünki şirələrdə lif yoxdur və qan şəkərini tez qaldırır.

Nələrdən Uzaq Durmalısınız?

Bu siyahı sizin düşməninizdir. Ciddi olun:

• Şəkərli İçkilər: Qazlı sular, şirələr, enerji içkiləri. Bunlar qan şəkərini ani olaraq zirvəyə qaldırır.
• Şirniyyatlar: Tortlar, piroqlar, şokoladlar, halva, paxlava – bunlarda həm şəkər, həm də çoxlu doymuş yağ var. Bayram süfrələrində belə, bu məhsullara qarşı mövqeyiniz sərt olmalıdır.
• Ağ Un Məhsulları: Ağ çörək, makaron, ağ düyü. Onlar şəkər kimidir.
• Fast Food və Hazır Yeməklər: Burgerlər, pizzalar, fri kartofu. Bunlar çox yağlıdır, çox duzludur və şəkərlə yüklüdür.
• Trans Yağlar: Hazır qənnadı məhsullarında, bəzi kremlərdə rast gəlinir. Ürək sağlamlığı üçün çox zərərlidir.

Porsiya Nəzarəti və Qidalanma Saatları: Hər Şeyin Açar Sözü

Nəyi yemək qədər, nə qədər və nə vaxt yemək də vacibdir. Diabetdə əsas məqsəd qan şəkərinin kəskin dəyişməsini qarşısını almaqdır. Bunun üçün:

• Kiçik porsiyalar: Boşqabınızın yarısı tərəvəz, dörddə biri zülal, dörddə biri isə mürəkkəb karbohidrat olmalıdır.
• Tez-tez qidalanma: Gündə 3 əsas, 2-3 ara öyün. Bu, qan şəkərini sabit saxlamağa kömək edir.
• Öyünləri atlamayın: Öyünləri atlamaq, sonra birdən-birə çox yeməyə səbəb olur ki, bu da qan şəkəri üçün yaxşı deyil.

Xüsusən də, bizim bölgədə axşam yeməyi adətən ağır olur. Plovlar, xəmir xörəkləri, salatlar – bunların hamısı birdən-birə. Bu vərdişi dəyişdirməsəniz, heç bir dərman kömək etməyəcək. Axşam yeməyinizi yüngül saxlayın, yuxudan ən az 2-3 saat əvvəl yeməyi dayandırın.

Su – Həyat Mənbəyi və Diabet Yoldaşı

Şirin içkilər əvəzinə suyu seçin. Su bədəniniz üçün çox vacibdir, maddələr mübadiləsini sürətləndirir və artıq şəkərin bədəndən xaric olmasına kömək edir. Gündə ən az 8 stəkan su içmək lazımdır.

Niyə Dietoloq Vacibdir?

Bəzən xəstələr deyirlər: “Mən internetdən oxudum, hər şeyi bilirəm.” Yaxşı, məlumat çoxdur. Bəs sizin bədəninizə nə düşür? Sizin yaşınız, çəkiniz, aktivlik səviyyəniz, digər xəstəlikləriniz, hətta ailə büdcəniz belə qidalanma planına təsir edir. Üstəlik, Azərbaycanda insanların qidalanma vərdişləri, əlçatan məhsullar fərqlidir. Məhz buna görə də peşəkar bir

dietoloq

ilə işləmək lazımdır. O, sizin üçün xüsusi

diabet qidalanması

planı hazırlayacaq, səhvlərinizi düzəldəcək və suallarınızı cavablandıracaq.

Çox vaxt insanlar reseptdəki dərmanları vicdanla qəbul edir, amma qidalanma ilə bağlı məsləhətləri “həkimin işidir də, deməli idi” deyib qulaqardına vururlar. Bu, təəssüf ki, real bir mənzərədir. Anlayın ki, həkimin sizə verdiyi hər məsləhət, sizin sağlamlığınız üçün. Dərmanı qidalanma dəstəkləmirsə, effekti çox azalır. Bəzən insanlar özbaşlarına qidalanma rejimi tətbiq edib sonra şikayət edirlər ki, “həkimin verdiyi dərman kömək etmir”. Problem dərmanda deyil, sizin özünüzə qarşı olan münasibətinizdədir.

Unutmayın, diabetlə yaşamaq, sadəcə sağ qalmaq deyil, keyfiyyətli yaşamaqdır. Bu, sizin seçiminizdir. Düzgün qidalanma, aktiv həyat tərzi və həkim nəzarəti ilə diabeti idarə etmək mümkündür. İndi qərar verməyin vaxtıdır: ya xəstəliyə tabe olacaqsınız, ya da onu idarə edəcəksiniz. Seçim sizinlədir.

Öz bədəninizə investisiya edin. Gecikməyin.

Qidalanma planı alın

.