Görmənin zəifləməsi: nə vaxt oftalmoloqa getməli

Gözlərinizdəki dəyişiklikləri hiss edirsiniz, amma “bu bir az yorğunluqdandır” deyib keçirsiniz? Yaxud da “yaşla əlaqədardır, nə olsun” deyə düşünürsünüz? Bu, çox rast gəlinən bir səhvdir. Gözlə bağlı problemlər adətən tədricən başlayır, ona görə də bir çox insan onları uzun müddət görməzdən gəlir. Ancaq görmənin zəifləməsi xəbərdarlıq siqnalıdır. Sadəcə eynək almaqla iş bitmir. Bəzən bu, daha ciddi bir xəstəliyin əlaməti ola bilər. Mən bu illər ərzində nə qədər insanın sadə bir oftalmoloq müayinəsinə gecikdiyi üçün ağır nəticələrlə üzləşdiyini görmüşəm. Bu gün sizə deyəcəm: nə vaxt göz həkimi qapısını mütləq döyməlisiniz və niyə vaxtında görmə yoxlanışı həyatidir.

Görmənin zəifləməsi: nə vaxt narahat olmalısınız?

Gözlərinizdəki hər cüzi dəyişiklik panika üçün səbəb deyil. Amma müəyyən əlamətlər var ki, onları qətiyyən ötürmək olmaz. Bəzən insanlar poliklinikalarda uzun növbələri, bəzən isə sadəcə “həkimə getmək lazımdır” düşüncəsini təxirə salırlar. Hətta “nənəmin gözləri də belə idi” deyib, evdə xalq təbabəti üsullarına müraciət edənlər də az deyil. Ancaq unutmayın ki, gözlər həssas orqandır və hər hansı ciddi bir problemi gecikdirmək, geri dönməz nəticələrə səbəb ola bilər.

Böyüklərdə Təcili Oftalmoloq Müayinəsi Nə Vaxt Lazımdır?

• Ani görmə itkisi və ya bulanıq görmə: Gözünüzün birində və ya hər ikisində görmə ani şəkildə pisləşibsə, bu, təcili tibbi müdaxilə tələb edir. Bu, torlu qişanın qopması, insult, optik sinirin iltihabı kimi ciddi problemlərin əlaməti ola bilər. Gözünüzdə pərdə və ya kölgə hiss etmək də bu qəbildəndir. Vaxt itirmədən oftalmoloqa gedin.
• Cüt görmə (diplopiya): Bir əşyaya baxarkən ikisini görürsünüzsə, bu, ciddi nevroloji və ya göz əzələləri problemi ola bilər. Bu, sadə eynək problemi deyil, beyinlə bağlı bir xəbərdarlıq siqnalıdır.
• Gözlərdə ağrı və ya qızartı: Xüsusilə də ağrı şiddətlidirsə, görmənin zəifləməsi ilə müşayiət olunursa, bu, qlaukoma hücumunun, irit kimi iltihabi xəstəliklərin əlaməti ola bilər.
• “Milçəklər”, işıq parıltıları, hörümçək torları: Görmə sahənizdə uçuşan “milçəklər”, işıq parıltıları və ya “hörümçək torları” kimi şəkillər görmək torlu qişanın qopması riskindən xəbər verə bilər. Xüsusilə də əgər bunlar ani yaranıbsa və sayı artırsa, göz həkimi müayinəsi vacibdir.
• Quru göz sindromu: Gözlərdə qıcıqlanma, yanma, qum hissiyyatı. Bu, müasir dövrdə kompüter və telefonlardan istifadənin artması ilə daha çox rast gəlinən bir problemdir. Rahatsız edici olsa da, əksər hallarda ciddi deyil. Amma bu vəziyyət uzun müddət davam edirsə və adi damcılar kömək etmirsə, mütləq oftalmoloq ilə məsləhətləşin.
• Qaranlıqda görmənin pisləşməsi (axşam korluğu): Gecə görmə qabiliyyətinizin azaldığını hiss edirsinizsə, bu, müəyyən vitamin çatışmazlığı və ya daha ciddi retinal xəstəliklərin əlaməti ola bilər.
• Diabet və ya yüksək qan təzyiqi diaqnozu: Əgər sizdə şəkərli diabet və ya hipertoniya varsa, xəstəlik hiss etməsəniz belə, müntəzəm olaraq oftalmoloq müayinəsindən keçməlisiniz. Bu xəstəliklər göz damarlarını zədələyə bilər və diabetik retinopatiya, hipertensiv retinopatiya kimi ağır fəsadlara yol aça bilər. Görmə itkisi baş vermədən əvvəl bu dəyişiklikləri aşkar etmək çox vacibdir.
• Ailə anamnezində göz xəstəlikləri: Ailənizdə qlaukoma, katarakta, makula degenerasiyası kimi xəstəliklər varsa, siz də risk qrupundasınız. Müntəzəm görmə yoxlanışı ilə erkən diaqnoz qoymaq mümkündür.

Uşaqlarda Görmənin Zəifləməsi: Valideynlər Nəyə Diqqət Etməlidirlər?

Uşaqlar öz problemlərini böyüklər kimi aydın ifadə edə bilməzlər. Onların görmə qabiliyyətlərindəki dəyişiklikləri valideynlər diqqətli olaraq müşahidə etməlidirlər. Bəzən uşaqlarda “təbii haldır, böyüyəndə düzələcək” kimi yalnış fikirlər valideynləri oftalmoloqa getməkdən çəkindirir. Bu, yolverilməzdir. Uşaqlarda göz problemlərinin erkən aşkarlanması, onların normal inkişafı üçün son dərəcə vacibdir.

• Gözlərin çəpləşməsi (çəpgözlük): Uşaqda gözlərdən biri və ya hər ikisi müəyyən istiqamətə yönəlmirsə, dərhal həkimə müraciət edin. Erkən müdaxilə ilə çəpgözlük düzəltmək daha asandır.
• Televizora, kitaba yaxın baxmaq: Uşaq kitab oxuyarkən və ya televizor izləyərkən gözlərini çox yaxın tutursa, bu, miopiyanın (yaxından görmənin) əlaməti ola bilər.
• Tez-tez göz qırpmaq və ya gözləri ovuşdurmaq: Bu, gözlərin yorğunluğundan, quru göz sindromundan və ya görmə problemindən xəbər verə bilər.
• Baş ağrıları və məktəbdə zəif performans: Görmə problemi olan uşaqlar dərslərdə diqqətsiz ola bilər, baş ağrılarından şikayət edə bilərlər. Bu, lövhəni yaxşı görmədikləri üçün ola bilər.
• Gözdə qızartı, sulanma, çirklənmə: Bu əlamətlər infeksiyadan və ya allergiyadan xəbər verə bilər. Əgər uzun müddət davam edirsə, göz həkimi müayinəsi lazımdır.
• Göz hərəkətlərinin qeyri-adi olması: Uşağın gözləri daima titrəyirsə (nistagmus), bu, ciddi bir oftalmoloji və ya nevroloji problemin əlaməti ola bilər.
• Yeni doğulmuşlarda ağ bəbək (lökomiya): Bu, retinosarkoma kimi çox təhlükəli bir xəstəliyin əlaməti ola bilər. Şübhələndiyiniz halda vaxt itirmədən həkimə müraciət edin.

Nə vaxt ki, uşaq şikayət etmir, o demək deyil ki, problem yoxdur. Uşaqlar müayinə olunmalıdır. Məktəbəqədər dövrdə və məktəb yaşlarında müntəzəm görmə yoxlanışı onların sağlam inkişafı üçün fundamental əhəmiyyətə malikdir. Bəzi valideynlər “uşağa eynək yazılacaq” qorxusu ilə həkimə getmirlər. Ancaq bilin ki, vaxtında başlanan müalicə bir çox halda vəziyyəti düzəltməyə və ya pisləşmənin qarşısını almağa kömək edir.

Oftalmoloqa getməyinizi niyə təxirə salmamalısınız?

Əksər ciddi göz xəstəlikləri ilkin mərhələlərdə heç bir ağrı vermir və xəstə özü problemi hiss etmir. Məsələn, qlaukoma görmə sinirini yavaş-yavaş məhv edir və görmə sahəsinin tədricən daralmasına səbəb olur. Xəstəliyin son mərhələlərinə qədər adətən heç bir narahatçılıq hiss edilmir. Katarakta da eyni şəkildə, illərlə irəliləyə bilər. Belə hallarda erkən görmə yoxlanışı və diaqnoz çox kritikdir. Axı, görmə itkisi zamanı zədələnmiş sinir liflərini bərpa etmək mümkün olmur. Yalnız ilkin mərhələdə müdaxilə etməklə mövcud görməni saxlamaq və ya daha da pisləşməsinin qarşısını almaq olar. Unutmayın ki, gözün sağlamlığı bütöv bədənin sağlamlığının aynasıdır.

Görmə yoxlanışı zamanı nə baş verir?

Göz həkimi qəbuluna gəldiyiniz zaman sizi qorxulu prosedurlar gözləmir. İlk öncə həkim görmə qabiliyyətinizi yoxlayır, eynək təyin olunmuşdursa, onun düzgünlüyünü qiymətləndirir. Sonra göz təzyiqi ölçülür – bu, qlaukomanın erkən diaqnozu üçün vacibdir. Daha sonra, bəzi hallarda, göz bəbəyi genişləndirilir (bu zaman müəyyən müddət bulanıq görmə və işığa həssaslıq ola bilər) və göz dibi müayinə olunur. Bu müayinə torlu qişanın, görmə sinirinin və damarların vəziyyətini qiymətləndirməyə imkan verir. Bu prosedurlar tamamilə ağrısızdır və adətən çox vaxt aparmır. Həkimə öz sağlamlıq tarixçənizi, keçirdiyiniz xəstəlikləri, istifadə etdiyiniz dərmanları tam və dürüst şəkildə bildirməlisiniz. Bu məlumatlar düzgün diaqnoz və müalicə üçün çox vacibdir.

Bəzən xəstələr ilkin müayinədən keçdikdən sonra həkimin təyin etdiyi əlavə testlərdən imtina edirlər, “ehtiyac yoxdur” deyə düşünürlər. Bu da böyük səhvdir. Həkim lazımi müayinəni təyin edirsə, demək ki, buna əsas var. Həkimlə açıq olun, bütün suallarınızı verin və narahatlıqlarınızı bildirin. Sizin gözləriniz, sizin həyat keyfiyyətinizdir.

Gözləriniz sizə dünyanı göstərən pəncərələrdir. Onlara laqeyd yanaşmaq olmaz. Hər hansı bir narahatçılıq hiss edirsinizsə, “bəlkə keçər” deməyin. Özünüzə bu qədər də biganə olmayın. Sağlamlığınızın qədrini bilin. İndi hər zamankından daha əlçatan tibbi xidmətlər mövcuddur, istər dövlət, istərsə də özəl klinikalarda. Sadə bir addım atmaq, gələcəkdə böyük problemlərin qarşısını almaq deməkdir.

Görmə müayinəsinə yazılın.